Background Image

تقسیم ­بندی نور

 تقسیم ­بندی نور

تقسیم ­بندی نور

30 فروردین 1398

نور را می ­توان به دو نوع طبیعی و مصنوعی تفکیک کرد.

در یک تقسیم ­بندی کلی نور خورشید را نور طبیعی و نور حاصل از نورپردازی­ های دیگر را نور مصنوعی می ­نامیم. در ادامه به توضیح هر یک می­ پردازیم.

نور طبیعی:

در نورپردازی طبیعی تنها یک وسیله نورزا وجود دارد و آن هم خورشید است و نور طبیعی در واقع همان نور خورشید است که گذشته از ایجاد روشنایی در زمین، مزایای بسیار دیگری نیز دارد. زندگی همه موجودات وابسته به این منبع پرانرژی است و همه هستی از نور خورشید زندگی می­ گیرند.

نکات طراحی با استفاده از نور طبیعی:

در ساختمان­ های با عمق زیاد، به­ دلیل اینکه عمق نفوذ نور حداکثر به ۷ تا ۱۰ متر می­ رسد، برای روشن­ کردن فضای داخلی با نور طبیعی می­ توانیم از نورگیرهای سقفی استفاده کنیم. با ایجاد نورگیرهای سقفی و همچنین ایجاد فضایی برای رساندن این نور به طبقات مختلف می ­توان نور را داخل فضا پخش کرد و این نکته­ ای بسیار ارزشمند است. حتی در فضاهایی که از دیوارها یا پنجره نور می­ گیرند. با ایجاد نورگیر سقفی می توانیم آرامش فضایی بیشتری ایجاد کنیم.

عرض فضاهای نورگیر برای رساندن نور به عمق ساختمان، بسیار حایز اهمیت است. ابعاد مناسب نورگیر و عرض وید، توسط معمار داخلی و متخصص نورپردازی طراحی و تعریف می­ شود.

نور مصنوعی و انواع آن

نورپردازی توسط المان ­های نوری را نورپردازی مصنوعی گویند.

نورپردازی مصنوعی در مراکز خرید ترکیبی از و نوع نورپردازی است؛ نخست، نورپردازی کلی، دیگری نورپردازی موضعی و تاکیدی و در نهایت نورپردازی دکوراتیو، برای عملکرد بهتر نورپردازی مصنوعی در مراکز خرید بهتر است هر کدام از این سه نوع نورپردازی در مدار تنظیم جداگانه ­ای قرار گیرند.

نورپردازي کلي:

این نوع نورپردازی اصلی­ ترین حالت است که به نورپردازی محیطی نیز معروف است و در حقیقت جایگزین نور طبیعی روز می ­شود. این نوع روشنایی می­ تواند از طریق چراغ ­های سقفی، دیواری، رومیزی و لوسترها و هم­چنين ترکيبي از سه نوع نورپردازی دیگر به­ وجود آید.

نورپردازي کاربردی:

نورپردازی کاربردی يعنی تامین نور کافی و مناسب براي انجام هر فعالیت. فعالیت­ هایی را که در هر اتاق انجام می­ دهید، ارزیابی کنید و براي هريك از آن ها نورپردازی مناسبی در نظر بگیرید. چراغ­ های رومیزی و آویزهای سقفی، نمونه­ های خوبی برای این نوع نورپردازی هستند.

نورپردازي تاکیدي:

همان­طورکه از نامش پیداست، از این نوع نورپردازی برای تاکید بر حضور عنصري مهم و زیبا در دکوراسیون مانند تابلوهای هنری، مجسمه ­ها ، ویترین­ ها، اجناس و... و نیز برای ایجاد احساسی دراماتيك در فضا استفاده می ­شود. این نوع نورپردازی حتما باید در کنار نورپردازی کلی و برای ارتقاء حال ­و­هوای فضا به­کار گرفته شود. نورپردازی شناور، نورهای نقطه ­ای و نورپردازی خطی از انواع مهم این نوع نورپردازی هستند که می­ توانند به ایجاد سایه ­روشن در دکوراسیون و جلب نظرها به ­سوی قسمتی خاص از فروشگاه و غرفه به شما کمک کنند.

نورپردازي دکوراتیو:

در این نوع نورپردازی، ویژگی ­های فیزیکی چراغ ­ها به اندازه نوری که از آن ها منتشر می ­شود اهمیت دارد و می ­تواند سبک دکوراسیون را تعریف کند. پس این نورپردازی بیشتر دارای جنبه دکوراتیو است و به تعيين سبك دکوراسیون کمک می­ کند.

نحوه توضیح نور

یکی از عوامل موثر در تعیین زیبایی نور نحوه توضیح آن است. به­ طوری­ که اگر از نوردهی چند­ جهته استفاده شود کلیه فضای داخل اتاق به ­طور یکسان و به یک اندازه روشن خواهد شد. همانند نور سقف در مرکز. در حالتی دیگر توضیح نور می ­تواند به­ صورت یک­ جهته باشد؛ به­ طوری­که نور همچون یک منبع پروژکتوری تنها قسمتی مشخص از فضا را به طور کامل و قسمت­ های دیگر را به ­طور ناقص روشن می ­سازد. شکل و اندازه قاب منبع نور می ­تواند نحوه توضیح آن را تعیین نماید. بنابراین هنگام خرید منبع نور به قاب اطراف آن دقت نمایید.

نورپردازی بالاتاب و پایین تاب

نورپردازی بالاتاب یک اتاق اثری مشابه دیوارها در نور (شسته در نور) بر ابعاد فضا دارد. لذا این نور­پردازی، نوری به­شدت پراکنده را ارایه می ­دهد و در اکثر مواقع احساس حجم را افزایش داده ، فضا را وسیع ­تر می ­نمایاند و با بازتابش نور از سقف، احساس سبک باری را القا می­ کند. فضایی که به این روش و به­ طور غیرمستقیم روشن می­ گردد، فضایی لطیف است و محیطی زیباتر را برای بودن عرضه می کند؛ در حالی­که فضای روشن­ شده با نور پایین ­تاب و بی ­مائع، در راه ­حل­ های موردی و متمرکز به­ کار می­ آید.

نورپردازی بالاتاب می ­تواند از دیوارها، کف یا حتی مبلمان مجزای داخل فضا منبع شود. چنانچه بخواهیم نورپردازی بالاتاب موثری داشته باشیم، نور بایستی منتشر شده، به تمامی نقاط جاری شود و منبع نور نباید بیش از حل به سقف نزدیک باشد، بلکه به­ منظور اجتناب از خیره­ شدن نگاه بایستی بالاتر از تراز چشم انسان قرار گیرد، به ­همین دلیل نورپردازی بالاتاب دیوار در فضایی با سقف کوتاه، اصولا بی ­معنی است. در این مورد به­خصوص راه­ حل مناسب، استفاده از نور بالاتاب توکار نصب ­شده در کف و یا به­ کار­بردن یک منبع نور پخش ­تر است که به­ وسیله ­ی ویترین ­ها از نظر پنهان باشد.

زمانی ­که از نورهای پایین­ تاب کم­ولتاژ استفاده می­ کنید به سوژه ­ای که می ­خواهید بر آن نور تابیده شود، دقیق شوید و نورهای پایین­ تاب مورد نظر را بر مرکز یک تصویر و یا از بالا به یک میز بتابانید. از تعبیه ­ی منابع نور به ­شکل قرینه بپرهیزید.

نورپردازی تخصصی و بررسی برخی از لامپ­ ها

نقش این نوع نورپردازی در فضاهای تجاری و فروشگاه­ ها پر­رنگ­تر است؛ زیرا بخشی از نواحی فروشگاه با توجه به اجناس عرضه­ شده در آن برای جذب مخاطب به­ روش­ های علمی ویژه­ای نیاز دارند.

مثلا اگر فضایی برای موارد کاربردی نظیر نشان ­دادن شکل اجناس و توجه به آن­ ها به ­کار می­رود؛ لازم است از نورهای نقطه­­ ای و کنترل نورهای چند ­سطحه استفاده شود.

باید توجه داشت که دامنه نور عددی است بین ۱ تا ۱۰۰ که در منبع­ های نور تعریف شده است هرچه این عدد به ۱۰۰ نزدیک ­تر شود رنگ ­ها طبیعی ­تر به نظر می­ رسند این عدد در لامپ های فلورسنت بین ۵۰ تا 60، در نورهای ال­ ای ­دی ۸۰ تا ۹۰ و در لامپ­ های رشته ­ای و هالوژن­ ها حداکثر و نزدیک به ۱۰۰ می­ باشد. لذا بهتر است در محیط ­هایی که می­ خواهیم رنگ­ های محیط طبیعی ­تر به ­نظر رسند؛ از هالوژن ­ها و سپس ال ­ای­دی­ ها استفاده کرده و از لامپ های فلورسنت حتی ­المقدور استفاده نکنیم.

لامپ ­های فلورسنت: سایه خیلی کمی ایجاد می­ کند و برای مطالعه، کار و کارگاه­ ها مناسب است.

لامپ­ های هالوژن: برای نمایشگاه ­ها، موزه­ ها، آثار هنری و مجموعه­ های نفیس بیشتر مصرف می­ شوند و توانایی ایجاد لکه نوری هم دارند.

نکته: برای نورهای عمومی از چراغ­ هایی با لامپ معمولی یا هالوژن استفاده می ­شود.

عوامل اصلی روشنایی محیط

قابلیت دید در ناحیه تامین روشنایی، مهم­ترین نیاز استفاده­ کننده در محیط است و به عواملی بستگی دارد که به بعضی از آن ها اشاره می­ کنیم.

شدت روشنایی: تامین روشنایی خاص هر ناحیه باید میزان منابعی از شدت روشنایی ایجاد شود. شدت روشنایی در سراسر ناحیه ­ای که تامین روشنایی آن مدنظر است باید به ­طور معمولی یکنواخت باشد. یعنی سرتاسر فضا باید به ­میزان مناسبی روشن شود. این امر به­ منظور اجتناب از ایجاد نواحی تاریک با وسعت زیاد است که ممکن است در حالتی­ که شخص از ناحیه تامین روشنایی مربوط به خود به اطراف نگاه می­ کند بر تطابق چشم اثر بگذارد. شدت روشنایی باید با استانداردهای مربوطه انتخاب شود.

سطوح مجاور: از تفاوت زیاد در شدت روشنایی سطوح مجاور باید اجتناب شود. تفاوت بین شدت روشنایی سطوح مجاور نباید از نسبت ده به یک تجاوز کند. از این­ رو درخشندگی اطراف ناحيه تامین روشنایی باید کمتر از درخشندگی خود ناحیه تامین روشنایی باشد؛ در غیر این ­صورت، قابلیت دید در این ناحیه مختل می ­شود. همچنین ممکن است باعث خستگی چشم شود، زیرا در این­ حالت باید خود را دو برابر با شرایط جدید تطبیق دهد.

حفظ شدت روشنایی: برای اطمینان از این که شدت روشنایی مورد نظر همواره تامین می­ شود؛ باید تدابیری برای حفظ شدت روشنایی و تعمیر، نگهداری و تمیز­­کردن چراغ­ ها اتخاذ شود. شدت روشنایی نباید هرگز به کمتر از ۸۰ درصد مقدار توصیه ­شده افت کند. در طراحی­ های خوب روشنایی، برای جبران تقليل نوردهی در نتیجه کهنکی لامپ و تجمع آلودگی روی چراغ ­ها، شدت روشنایی اولیه، بیشتر از مقدار لازم در نظر گرفته می ­شود.


مولف:سید میلاد برکاتی/طراحی داخلی واحدهای تجاری